Sirichet's Blog

ศิริเชษฐ์  พูลทิพายานนท์ Ph.D. ภาควิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ sirichet@g.swu.ac.th ถ้าจะให้ยกนิ้ว (ที่ไม่ใช่นิ้วกลาง) ชูให้กับความสำเร็จอันหนึ่งของซีเกมส์ 2025 นั่นคงเป็นความสามารถในการ "สร้างกระแส" ได้อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ก่อนการแข่งขันจะเริ่ม ตั้งแต่โปสเตอร์ AI ที่มือหกนิ้วเท้าแปดข้าง ไปจนถึงเพลงชาติเวียดนาม-ลาวที่นักกีฬาต้องร้องอะคาเปลลาสดเพราะเจ้าหน้าที่เทคนิคหมดเวลาทำงานกลับบ้านไปแล้ว หากจะเทียบกับศิลปะการแสดงนี่คือ Stand-up Comedy ที่ไม่ต้องเขียนบท เพราะชีวิตจริงตลกกว่า แต่เบื้องหลังเสียงหัวเราะขื่นของประชาชนคือน้ำตาของนักกีฬาที่ไม่ได้รับเบี้ยเลี้ยง ความอับอายของเจ้าหน้าที่ที่ถูกตำหนิ และคำถามที่ว่า ทำไมประเทศที่เคยจัดเอเชี่ยนเกมส์ได้อย่างสง่างาม กลับจัดซีเกมส์ได้อย่างเละเทะขนาดนี้ รากเหง้าของปัญหาเริ่มต้นจากสิ่งที่นักวิชาการเรียกว่า "Path Dependency" หรือการพึ่งพิงเส้นทางในอดีต เปรียบเหมือนรถไฟที่วิ่งบนรางที่วางไว้แล้ว แม้รางนั้นจะผิดพลาดแต่ก็เปลี่ยนทิศไม่ได้ง่ายๆ การตัดสินใจรับเป็นเจ้าภาพในปี 2565 ภายใต้รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ มาพร้อมกับก...

ศิริเชษฐ์  พูลทิพายานนท์ Ph.D. ภาควิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ sirichet@g.swu.ac.th   การตัดสินใจลงทุนงบประมาณสาธารณะในการจัดการแข่งขันกีฬามอเตอร์สปอร์ตระดับโลกเป็นประเด็นที่ต้องการการพิจารณาอย่างรอบคอบภายใต้กรอบแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์การกีฬาและทฤษฎีการจัดการอีเวนต์กีฬาระดับสูง การที่รัฐบาลไทยอนุมัติกรอบวงเงิน 3,997.86 ล้านบาทเพื่อต่ออายุสัญญาการจัด MotoGP อีก 5 ปี ตั้งแต่พ.ศ. 2570 ถึง 2574 จึงเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจในการทดสอบความใช้ได้ของทฤษฎีต่างๆ ในบริบทของประเทศกำลังพัฒนาที่พยายามใช้กีฬาเป็นเครื่องมือขับเคลื่อนเศรษฐกิจและภาพลักษณ์ระดับชาติ บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความคุ้มค่าของโครงการดังกล่าวผ่านเลนส์ทางทฤษฎี โดยเฉพาะแนวคิดเรื่องผลตอบแทนทวีคูณทางเศรษฐกิจ Economics Multiplier การวิเคราะห์ต้นทุนผลประโยชน์ในอีเวนต์กีฬา รูปแบบความร่วมมือภาครัฐและเอกชน และกลยุทธ์การใช้ประโยชน์จากการท่องเที่ยวเชิงกีฬา พร้อมทั้งชี้ให้เห็นถึงช่องว่างระหว่างทฤษฎีกับการปฏิบัติที่เกิดขึ้นจริง รวมถึงความเสี่ยงทางโครงสร้างที่มักถูกมองข้ามในการประเมินโครงการประเภทนี...

ศิริเชษฐ์  พูลทิพายานนท์ Ph.D. ภาควิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ sirichet@g.swu.ac.th บารอน ปิแอร์ เดอ กูแบร์แต็ง บิดาแห่งโอลิมปิกสมัยใหม่ กล่าวว่า "สิ่งสำคัญไม่ใช่การชนะ แต่คือการเข้าร่วม" เขาได้วางรากฐานของปรัชญาที่เชื่อว่ากีฬาคือเครื่องมือสร้างสันติภาพและความเข้าใจระหว่างมนุษย์ ไม่ใช่สนามรบของชาตินิยม การแข่งขันกีฬาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือ Southeast Asian Games ที่ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2502 ก็มีจุดมุ่งหมายคล้ายคลึงกัน คือการส่งเสริมมิตรภาพระหว่างชาติในภูมิภาคหลังยุคล่าอาณานิคม อย่างไรก็ตาม ในช่วงสองสามทศวรรษที่ผ่านมา ซีเกมส์ได้เบี่ยงเบนไปจากเจตนารมณ์เดิม กลายเป็นเวทีแสดงพลังแห่งชาตินิยมและการแข่งขันเพื่อสะสมเหรียญทองโดยปราศจากมาตรฐานสากล ครั้งล่าสุดที่เวียดนาม (2021) และกัมพูชา (2023) เป็นเจ้าภาพ ภาพจำที่ติดตาคือการบรรจุกีฬาพื้นบ้านจำนวนมากเพื่อให้เจ้าภาพกวาดเหรียญทอง และการตัดสินที่ค้านสายตาซึ่งทำลายความน่าเชื่อถือของการแข่งขัน ปี 2025 นี้ ประเทศไทยจะเป็นเจ้าภาพซีเกมส์ครั้งที่ 33 ท่ามกลางความคาดหวังสูงว่าจะ "ยกระดับมาตรฐาน" ด้วยการลดกีฬาพื้...

ศิริเชษฐ์  พูลทิพายานนท์ Ph.D. ภาควิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ sirichet@g.swu.ac.th เมื่อ "การกีฬา" กลายเป็น "พื้นที่แห่งการสร้างคน" ในแง่มุมของสังคมวิทยาการกีฬาร่วมสมัย ประเด็นที่ว่ากีฬาควรทำหน้าที่เป็นเพียง "กิจกรรมแข่งขัน" เพื่อการบันเทิงและความเป็นเลิศหรือควรเป็น "เครื่องมือทางสังคม" เพื่อการพัฒนามนุษย์อย่างองค์รวม ยังคงเป็นข้อถกเถียงที่ไม่มีวันจบสิ้น ในขณะที่งานวิจัยสาขา Youth Development ตั้งแต่ยุค Larson และ Walker (1,2) จนถึง Holt et al. (3) ได้พยายามสถาปนากีฬาในฐานะ "developmental context" หรือบริบทแห่งการพัฒนาเยาวชน แต่ช่องว่างระหว่าง "ทฤษฎี" กับ "ปฏิบัติการณ์จริง" ยังคงกว้างใหญ่และเต็มไปด้วยความคลุมเครือ บทความนี้จึงนำเสนอกรณีศึกษาของอาจารย์สกล เกลี้ยงประเสริฐ ครูพลศึกษาชาวไทย เพื่อแสดงให้เห็นว่า "จิตวิญญาณของครู" สามารถทำหน้าที่เป็น "กลไกสังคม" (social mechanism) ที่แปรเปลี่ยนกีฬาจาก "สถาบันแห่งการแข่งขัน" ไปสู่ "สถาบันแห่งการสร้างคน" ได้อย่...

ศิริเชษฐ์  พูลทิพายานนท์ Ph.D. ภาควิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ sirichet@g.swu.ac.th ผมเคยบอกนิสิตเสมอว่า ตลาดแรงงานเปรียบเหมือนสิ่งมีชีวิต มันหายใจ มันเคลื่อนไหว และที่สำคัญมันไม่เคยรอใครเลย ในฐานะอาจารย์คนหนึ่งที่ติดตามการเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงานมาหลายทศวรรษ ผมไม่เคยเห็นวิชาชีพไหนที่กำลังเผชิญกับจุดเปลี่ยนที่รุนแรงเท่ากับสิ่งที่เกิดขึ้นกับวงการวิทยาศาสตร์การกีฬาในประเทศไทยตอนนี้ นี่ไม่ใช่แค่การเปลี่ยนแปลงนี่คือการปฏิวัติที่กำลังเกิดขึ้นอย่างเงียบๆ ลองนึกภาพดูสิครับ เมื่อตื่นนอนตอนหกโมงเช้า คุณสวมนาฬิกาสมาร์ทวอทช์ ที่บอกว่าคืนที่ผ่านมาคุณนอนหลับลึกเพียง 47 นาที และช่วง REM ของคุณถูกรบกวนถึงสามครั้ง มันแนะนำว่าวันนี้คุณไม่ควรออกกำลังกายหนัก แทนที่จะเป็นโยคะ ในขณะเดียวกัน คุณแม่วัย 68 ปีของคุณกำลังเข้าชั้นเรียนฟิตเนสออนไลน์ที่ปรับระดับความยากโดยอัตโนมัติตามความสามารถของเธอแบบเรียลไทม์ ส่วนลูกชายวัยรุ่นของคุณ เขาไม่ได้ฝึกซ้อมฟุตบอล แต่กำลังนั่งฝึกเพิ่มความเร็วในการคลิกเมาส์เพื่อเตรียมตัวแข่งขัน E-Sports ที่มีเงินรางวัลหลายล้านบาท นี่คือโลกปี 2578 ที่กำลังพุ่งเข้าม...

ศิริเชษฐ์  พูลทิพายานนท์ Ph.D. ภาควิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ sirichet@g.swu.ac.th เมื่อครั้งยังเยาว์วัย เราเหมือนดอกไม้ที่เพิ่งบานสะพรั่ง อยากให้ผึ้งทุกตัวมาเกาะ อยากให้สายลมพัดกลิ่นหอมไปทั่วสวน จบการศึกษามาใหม่ๆ เราถือปริญญา ประกาศนียบัตรอราวกับถือดาบ พร้อมฟาดฟันโลกให้รู้ว่าเรามีอยู่ เราแชร์ทุกความสำเร็จบนโซเชียลมีเดีย เราเล่าทุกความภาคภูมิใจให้เพื่อนฟัง เราต้องการแสงสปอตไลต์ส่องมาที่ตัวเรา เหมือนนักแสดงบนเวทีที่กลัวจะถูกลืม แต่แล้ววันหนึ่ง เมื่อเวลาผ่านไป ความต้องการเหล่านั้นก็เริ่มจางหาย เราเริ่มชอบความเงียบ เริ่มหันมาดูคนรอบข้างมากกว่ามองตัวเอง เริ่มใช้ชีวิตแทนที่จะพิสูจน์ชีวิต นี่คือปรากฏการณ์ที่มานุษยวิทยาเรียกว่า "การเปลี่ยนผ่านของตัวตน" จากการเป็นศูนย์กลางของจักรวาล สู่การเป็นส่วนหนึ่งของจักรวาล Erikson นักจิตวิทยาพัฒนาการ อธิบายว่ามนุษย์เราผ่านระยะต่างๆ ของชีวิตเหมือนผีเสื้อผ่านวัฏจักรการเปลี่ยนแปลง ในวัยหนุ่มสาว เราอยู่ในระยะที่ต้องการสร้างความสัมพันธ์และยืนยันตัวตน ราวกับนกที่เพิ่งบินได้ต้องร้องเสียงดังๆ ให้ฝูงรู้ว่าเราอยู่ตรงไหน เราต้องการเป...

ศิริเชษฐ์  พูลทิพายานนท์ Ph.D. ภาควิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ sirichet@g.swu.ac.th นานๆจะเขียนเรื่องราวควาประทับใจกันบ้าง วันนี้ขอไร้สาระกันบ้าง กับเรื่องราวที่ได้แรงบันดาลใจมาจากเอเชี่ยนยูธเกมส์ ที่ประเทศบาห์เรน ผมเชื่อว่าคนช่วงวัยอย่างเราคงเคยได้รับแรงบันดาลใจจากการ์ตูนญี่ปุ่น ซึบาสะ โรงแรมอวกาศ คิวทอง มาบ้าง เลยอยากจะแชร์เรื่องราวที่เป็นแรงบันดาลใจเกี่ยวกับกีฬา มิกซ์มาเชี่ยลอาร์ต บ้าง หากชื่อและตัวละครในเรื่องไปสอดคล้องกับใครเข้า ผู้เขียนไม่รับผิดชอบนะครับ เรื่องนี้เป็นเหตุการณ์สมมติ ขึ้นเท่านั้น  เมื่อเวทีการแข่งขันกลายเป็นห้องเรียนรู้ เสียงระฆังดังขึ้นในยามเช้าตรู่ที่ศูนย์ฝึก MMA แห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร เหงื่อของนักกีฬารุ่นเยาว์เริ่มไหลริน พวกเขาไม่ได้มาที่นี่เพื่อเรียนรู้แค่การชก การถีบ หรือการล็อค แต่มาเพื่อค้นหาบางอย่างที่ลึกซึ้งกว่านั่นก็คือการค้นพบตัวเอง การเคารพผู้อื่น และความหมายของการเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ในโลกที่มองว่า Mixed Martial Arts (MMA) เป็นเพียงกีฬาที่โหดร้าย รุนแร เต็มไปด้วยความรุนแรงในกรงเหล็กแปดเหลี่ยม Octagon หรือแม้กระทั่งเวที T...